Vervoer in Oezbekistan

Het spoor is de ruggengraat van elke reis door Oezbekistan. De vier koningssteden liggen aan één lijn, en de Spaanse Talgo-sneltrein maakt van de eindeloze steppe een comfortabel tussendoortje. Voor de rest zijn er nachttreinen, goedkope binnenlandse vluchten en overal taxi's. Een huurauto is zelden nodig.

De Afrosiyob-sneltrein

De Afrosiyob rijdt tot 250 km/u en verbindt Tasjkent, Samarkand, Sjachrisabz en Boechara. Richttijden: Tasjkent–Samarkand ruim 2 uur, Samarkand–Boechara circa 1,5 uur. Er zijn drie klassen; de tweede klasse is ruim en prima. Boeken doe je online bij de Oezbeekse spoorwegen (Uzrailway) of via de kaartverkoop op het station — in het hoogseizoen minimaal enkele dagen vooruit.

Die drie klassen heten ekonom, business en VIP. In ekonom zit je in een gewone, ruime stoel in een open rijtuig. Business geeft bredere stoelen en meer beenruimte, VIP is een klein compartiment voorin. In alle klassen krijg je water en een kleine snack of maaltijd, afhankelijk van het tijdstip.

• Tasjkent–Samarkand — circa 2 uur 10; in ordegrootte 8 tot 15 euro in ekonom.
• Samarkand–Boechara — circa 1 uur 30; ruwweg 6 tot 12 euro.
• Tasjkent–Boechara — circa 4 uur; ruwweg 12 tot 22 euro.

Wees 20 tot 30 minuten voor vertrek op het station. Je bagage gaat door een scanner en je paspoort wordt bij de ingang gecontroleerd, met de naam op je ticket ernaast; zonder paspoort kom je niet aan boord. Hoe je kaartjes koopt en welke boekingsvensters gelden, lees je bij treintickets boeken.

Nacht- en dagtreinen

Langzamere treinen (Sharq en klassieke slaaptreinen) bedienen de rest van het net, waaronder Boechara–Chiva en de lange lijn naar Noekoes. Een nachttrein in een vierpersoons-koepé is een ervaring op zich: beddengoed, hete thee uit de samowar en zonsopkomst boven de Kyzylkum. Neem som mee voor thee en versnaperingen.

De Sharq is een gewone zittrein die dezelfde hoofdlijn rijdt als de Afrosiyob, maar er een tot twee uur langer over doet en doorgaans ongeveer de helft kost. Op de lange trajecten kies je uit drie slaapklassen: platskart is een open wagon met een stuk of vijftig bedden, goedkoop en sociaal maar zonder privacy; kupe is een afsluitbaar compartiment met vier bedden; SV heeft twee bedden en kost ruwweg het dubbele van kupe.

De nachttrein is slimmer dan de dagtrein zodra een rit langer dan acht uur duurt: je bespaart een hotelnacht en verliest geen reisdag. Dat geldt vooral voor de trajecten naar Oergentsj en Noekoes, waar de tocht door de woestijn een hele nacht in beslag neemt.

Binnenlandse vluchten

Uzbekistan Airways en budgetmaatschappijen vliegen dagelijks tussen Tasjkent en Oergentsj (voor Chiva), Boechara, Fergana, Termez en Noekoes. Een enkele reis kost vaak minder dan een treinticket in Europa; ideaal om aan het eind van je route in één keer terug te vliegen.

Vluchttijden in ordegrootte: Tasjkent–Oergentsj circa 1 uur 40, Tasjkent–Noekoes circa 1 uur 45 en Tasjkent–Termez circa 1 uur 15. Reken op 40 tot 90 euro voor een enkele reis. Handbagage is vaak beperkt tot rond de 5 tot 10 kg en bij de goedkoopste tarieven zit ruimbagage er niet altijd bij, dus controleer dat bij het boeken. Vliegen loont vooral aan het uiteinde van je route, wanneer het alternatief een nachttrein van vijftien uur is.

Taxi's en taxi-apps

In de steden werkt Yandex Go uitstekend: vaste prijzen, geen onderhandeling, betalen in de app of contant. Tussen steden zonder treinverbinding reis je met gedeelde taxi's die vertrekken zodra ze vol zitten — vraag je guesthouse naar het juiste vertrekpunt en de gangbare prijs.

Een gedeelde taxi vertrekt als alle vier de stoelen bezet zijn. Je betaalt per stoel, maar je kunt ook de hele auto afkopen: dat kost het viervoudige en scheelt vaak een uur wachten. Spreek dus altijd vooraf af of het genoemde bedrag per persoon of per auto geldt, en noem het hardop voordat je instapt.

De standplaatsen liggen bij bazaars, bus- en treinstations; informeer vooraf naar het juiste vertrekpunt, anders begin je de onderhandeling blind. Goedkoper en trager zijn de marshrutka's, minibusjes die dezelfde routes rijden en onderweg overal stoppen. Eén aandachtspunt: er wordt hard gereden en soms roekeloos ingehaald. Stap gerust over op een andere auto, ga niet mee met een chauffeur die duidelijk moe is, en vraag om een gordel.

In de stad

De metro van Tasjkent is het snelste en goedkoopste vervoer van de hoofdstad: drie ondergrondse lijnen plus een bovengrondse ring, een vast tarief van een fractie van een euro, en stations die je ook om hun inrichting bekijkt. De metro rijdt tot rond middernacht. Bussen vullen het net aan; je betaalt bij het instappen en de routes zijn te volgen in de gangbare kaartenapps.

In Boechara en Chiva heb je in het historische centrum niets aan vervoer: binnen de muren van Itchan Kala en rond Lyab-i-Hauz doe je alles te voet, en auto's worden er grotendeels geweerd. Goede schoenen zijn daar belangrijker dan een taxi-app. In Samarkand en Tasjkent liggen de monumenten wel zo ver uit elkaar dat je regelmatig een rit bestelt.

Zelf rijden of een chauffeur huren

Huurauto's bestaan, maar weinig reizigers nemen er een. Het rijgedrag is stevig, de bewegwijzering buiten de hoofdwegen is schaars, er zijn politiecontroles en parkeren in de oude centra is lastig. Bovendien is de trein tussen de vier hoofdsteden sneller en goedkoper dan wat je zelf op de weg voor elkaar krijgt.

Een auto met chauffeur is de gangbare oplossing en kost in ordegrootte 50 tot 90 euro per dag inclusief brandstof, of ruwweg 60 tot 120 euro voor één lange verbindingsrit zoals Boechara–Chiva. Dat loont zodra je met zijn drieën of vieren reist, als je onderweg wilt stoppen bij de Chorezm-vestingen of een joertkamp bij Aydarkul, en als je met kinderen of beperkte mobiliteit onderweg bent. Leg route, wachttijden en prijs vooraf vast.

Praktische tips

• Neem je paspoort mee op elke treinreis; het wordt gecontroleerd bij het instappen.
• Stations liggen soms buiten het centrum (Boechara: in Kagan, 15 km). Reken op een taxirit.
• Reis je in de zomer, kies dan vroege of late treinen en vluchten — zie beste reistijd.