De metro van Tasjkent

De metro van Tasjkent is de goedkoopste bezienswaardigheid van Oezbekistan. Voor de prijs van één ritje reis je langs perrons met kroonluchters, mozaïeken van katoenplukkers, marmeren zuilen en glasportretten van kosmonauten. Sinds het fotoverbod in 2018 werd opgeheven, is een tocht langs de mooiste stations een vast onderdeel van een stadsbezoek — reken op anderhalf tot twee uur.

Waarom hij zo gebouwd is

In april 1966 verwoestte een aardbeving een groot deel van Tasjkent. Bij de wederopbouw kwam de metro er als prestigeproject én als schuilvoorziening: de tunnels en stations zijn ontworpen om bij een ramp of aanval als schuilkelder te dienen, met zware deuren die je bij sommige ingangen nog ziet. In 1977 ging de eerste lijn open, als eerste metro van Centraal-Azië en de zevende van de Sovjet-Unie. Elk station kreeg een eigen thema en werd door eigen kunstenaars afgewerkt, met marmer, graniet, keramiek en gebrandschilderd glas.

Het net telt inmiddels vier lijnen. Drie ervan lopen ondergronds door de stad; de jongste ringlijn rijdt grotendeels bovengronds op een viaduct rond de buitenwijken en is functioneel in plaats van fraai. Voor de kunst blijf je onder de grond.

De mooiste stations

• Kosmonavtlar — het beroemdste. Donkerblauwe wanden met ronde medaillons van gebrandschilderd glas: Ikaros, Joeri Gagarin, Valentina Teresjkova en de Oezbeekse kosmonaut Vladimir Dzjanibekov. De verlichting is blauw gehouden, waardoor het perron aanvoelt als een gang door de ruimte.
• Alisher Navoi — genoemd naar de dichter, met een rij witte koepelgewelven in Timoeridische stijl en blauwe keramiekmedaillons met scènes uit zijn werk. Voor veel bezoekers het mooiste perron van de stad.
• Pakhtakor — pakhta betekent katoen. De wanden dragen mozaïeken van katoenbollen en oogsttaferelen, in groen en wit.
• Mustaqillik Maydoni — het station bij het Onafhankelijkheidsplein, met kroonluchters en geribbelde marmeren zuilen; het meest klassiek-sovjet van allemaal.
• Toshkent — bij het treinstation, met zware kroonluchters en rood marmer, handig als je toch op de sneltrein wacht.
• Chorsu — keramiekpanelen in de stijl van het aardewerk dat je op de bazaar erboven koopt.

Een route van twee uur

Een efficiënte volgorde: begin bij Chorsu na een bezoek aan de markt en rij over de blauwe lijn naar Alisher Navoi. Stap daar over op de groene lijn naar Pakhtakor, waar je opnieuw kunt overstappen op de rode lijn richting Mustaqillik Maydoni. Ga terug tot Amir Temur Xiyoboni en van daar over naar Kosmonavtlar, en sluit af bij Toshkent als je die dag nog de trein neemt. Je reist op één ticket zolang je binnen de poortjes blijft; uitchecken en opnieuw betalen hoeft niet bij overstappen.

Neem per station vijf tot tien minuten. De metro rijdt met korte intervallen, dus een trein missen om een foto te maken kost je niets.

Praktisch

• Kaartje — één ritprijs voor het hele net, ongeacht de afstand; in de praktijk de tegenwaarde van enkele tientallen eurocenten. Je koopt een blauw plastic token of een oplaadbare kaart bij het loket en gooit het token in het poortje.
• Openingstijden — ruwweg van vijf uur 's ochtends tot middernacht.
• Drukte — spits van acht tot half tien en van vijf tot zeven. Plan je fotorondje daarbuiten; midden op de dag zijn de perrons vrijwel leeg.
• Fotograferen — toegestaan sinds 2018. Bij de ingang staat vaak politie en gaan tassen door een scanner; dat is routine. Fotografeer geen personeel of controleposten.
• Oriëntatie — stationsnamen staan in het Latijnse en het cyrillische schrift. Kaartapps geven de metro correct weer.

De metro is ook gewoon het handigste vervoermiddel van de stad: sneller dan een taxi in de spits en spotgoedkoop. Zie voor het bredere plaatje de pagina over vervoer in Oezbekistan. Woon je vlak bij een station, dan scheelt dat elke dag tijd — een punt dat terugkomt bij overnachten in Tasjkent.