Oezbekistan combineren met de buurlanden

Oezbekistan grenst aan alle andere landen van Centraal-Azië en ligt daarmee centraal in elke regionale route. De landgrenzen met Kazachstan, Kirgizië en Tadzjikistan zijn open en met een gedeelde taxi of te voet te passeren; Turkmenistan is een verhaal apart. Hieronder per buurland de logische overgang, gevolgd door drie voorbeeldroutes van drie tot vier weken.

Tadzjikistan

De meest gebruikte overgang is Oybek, ongeveer anderhalf uur ten oosten van Tasjkent, met aan de andere kant Chudzjand. Vanuit Samarkand is de post bij Penjikent handiger: die ligt op een uur rijden en zet je meteen aan de voet van de Fann-bergen met het Iskanderkul-meer. In het zuiden bestaat nog de overgang bij Denau richting Toersoenzoda, praktisch als je vanuit Termez komt. Voor Tadzjikistan regel je vooraf een e-visum; voor de Pamir-hoogvlakte is een aparte vergunning nodig.

Kirgizië

De logische route loopt via de Fergana-vallei. Bij Dostyk, aan de rand van Osh, steek je te voet de grens over en sta je meteen in de op één na grootste stad van Kirgizië, met vandaar bussen en gedeelde taxi's naar Bisjkek of het Son-Kul-meer. Combineer dit met Andizjan of Margilan aan de Oezbeekse kant. Nederlanders en Belgen reizen doorgaans visumvrij Kirgizië in.

Kazachstan

De grenspost Yallama ligt op ongeveer een uur van Tasjkent en is de snelste weg naar Sjymkent en Turkestan, waar het mausoleum van Khoja Ahmed Yasawi staat. Er rijden ook rechtstreekse treinen vanaf Tasjkent richting Turkestan en Almaty; die laatste rit kost een lange nacht. Kazachstan is voor de meeste Europese paspoorten visumvrij voor korte verblijven.

Turkmenistan

Twee overgangen zijn relevant: Farap ten westen van Boechara, richting Turkmenabat, en Dashoguz ten noorden van Chiva. De route Chiva - Dashoguz - Konye-Urgench - Darvaza-gaskrater - Asjchabad is klassiek, maar staat of valt met het visum. Een toeristenvisum krijg je alleen met een geboekte gids en een uitnodiging; het transitvisum voor vijf dagen is goedkoper, maar wordt zonder opgaaf van redenen geweigerd en de aanvraag duurt weken. Plan Turkmenistan daarom nooit als schakel waarvan de rest van je reis afhangt.

Afghanistan

De brug bij Termez, de Vriendschapsbrug over de Amu Darja, is een gewone grensovergang maar reizen naar Afghanistan wordt door de Nederlandse en Belgische overheid afgeraden. Ga er in je planning van uit dat dit geen optie is.

Drie voorbeeldroutes

• Oezbekistan en Kirgizië, drie weken — Tasjkent, Samarkand, Boechara, Chiva, terugvlucht naar Tasjkent, dan met de trein de Fergana-vallei in, grens bij Osh en met de bergen mee naar Bisjkek. Uitvliegen vanaf Bisjkek.
• Oezbekistan en Tadzjikistan, drie weken — Tasjkent, Fergana-vallei, over Oybek naar Chudzjand, Doesjanbe en de Fann-bergen, terug via Penjikent naar Samarkand en verder naar Boechara en Chiva.
• De grote lus, vier weken — Almaty, over Yallama naar Tasjkent, de vier koningssteden, en vanaf Chiva Turkmenistan in richting Asjchabad, mits het visum er ligt. Zonder visum vlieg je vanaf Oergentsj terug.

Hoeveel tijd reserveer je per land

Een veelgemaakte fout is de buurlanden erbij plannen zonder de reistijd mee te rekenen. Reken op minstens een halve dag per grensovergang, inclusief wachten, en op lange autoritten aan de andere kant: van Osh naar Bisjkek ben je een volle dag onderweg, van Chudzjand naar Doesjanbe ook. Een combinatiereis van drie weken betekent in de praktijk twee weken Oezbekistan plus één land erbij, niet vier landen in drie weken. Wil je meer dan twee landen zien, plan dan vier weken of vlieg tussen de hoofdsteden.

Visa en actualiteit

De visumregels in Centraal-Azië zijn het afgelopen decennium sterk versoepeld, maar ze veranderen ook snel, net als de openingstijden en de status van afzonderlijke grensposten. Controleer alles kort voor vertrek bij de officiële bronnen en het reisadvies van je eigen overheid; wat op reisfora staat, is vaak maanden oud. Voor Oezbekistan zelf lees je de actuele situatie op de pagina over het visum. Denk ook aan de registratieplicht: die loopt door zolang je in Oezbekistan bent, ook als je tussendoor de grens over gaat en terugkomt.

Praktisch

Grenzen passeer je vrijwel altijd te voet: de gedeelde taxi zet je aan de ene kant af en aan de andere kant staat een nieuwe klaar. Neem contant geld in kleine coupures mee, want geldautomaten staan zelden bij de grens. Plan geen grensovergang laat op de dag. Voor de binnenlandse verplaatsingen in Oezbekistan zie het overzicht van het vervoer en de pagina over treintickets boeken.