Andizjan

Andizjan is de oostelijkste grote stad van Oezbekistan, aan het einde van de Fergana-vallei en op een klein uur rijden van de Kirgizische grens. Toeristisch is het de bescheidenste bestemming van de vallei, maar historisch is het de belangrijkste: hier werd in 1483 Zahiraddin Muhammad Babur geboren, de vorst die uiteindelijk het Mogolrijk in India zou stichten.

Babur en de Baburnama

Babur was een achterkleinzoon van Timoer langs vaderszijde en een afstammeling van Dzjengis Khan langs moederszijde. Op zijn twaalfde erfde hij het vorstendom Fergana. Hij probeerde herhaaldelijk Samarkand te veroveren, kreeg de stad twee keer kort in handen en verloor haar even snel weer, en werd uiteindelijk uit de vallei verdreven door de oprukkende Sjeibaniden. Via Kabul, waar hij zich twintig jaar staande hield, trok hij naar het zuiden. In 1526 versloeg hij bij Panipat het leger van de sultan van Delhi en legde daarmee de basis voor het Mogolrijk, dat drie eeuwen zou bestaan en waaraan India onder meer de Taj Mahal dankt.

Wat Babur uitzonderlijk maakt, is dat hij schreef. Zijn memoires, de Baburnama, behoren tot de eerste echte autobiografieën van de islamitische wereld: eerlijk over nederlagen, nieuwsgierig naar planten en dieren, en opvallend concreet. Over Andizjan schrijft hij dat het er goede jacht en uitstekend fruit heeft, en over de meloenen van de vallei is hij zo lyrisch dat hij ze in India nog jaren miste. Dat detail vat de vallei aardig samen; zie ook meloenen in Oezbekistan.

Het Babur-gedenkpark

Op de Bogishamol-heuvel aan de rand van de stad ligt het herdenkingspark dat aan hem is gewijd, met uitzicht over de vallei. Er staat een symbolisch graf: Babur ligt in werkelijkheid begraven in Kabul, maar in de jaren negentig werd aarde van zijn graf hierheen gebracht en onder een gedenksteen geplaatst. Verder vind je er een klein museum met handschriften, vertalingen van de Baburnama in tientallen talen, kaarten van zijn veldtochten en een standbeeld. Het park is een geliefde wandelplek voor de stad zelf, wat het bezoek prettiger maakt dan het klinkt.

Jome-complex en de bazaar

In het centrum staat het Jome-complex uit de negentiende eeuw: een vrijdagmoskee met medresse en minaret rond een ruime binnenhof, met gesneden houten zuilen langs de galerij. In de cellen van de medresse zit een museum over de geschiedenis en de literatuur van de streek. Het complex liep zware schade op bij de aardbeving van 1902, die grote delen van de oude stad verwoestte en enkele duizenden slachtoffers eiste; wat er staat is deels herbouwd.

De grote bazaar van Andizjan is een van de drukste van de vallei en het beste argument om de stad te bezoeken. Vroeg in de ochtend zie je er de handel van een landbouwregio in volle gang: fruit, meloenen, gedroogde abrikozen, noten, kruiden, vee-onderdelen en huishoudwaar, met eethoeken waar plov en lagman uit grote pannen komen.

Praktisch

• Bereikbaarheid — de trein uit Tasjkent rijdt door tot Andizjan, ongeveer vijf uur. Vanaf Margilan of Fergana ben je er met de auto in een uur tot anderhalf uur.
• Duur — een halve dag is ruim voldoende. Veel reizigers doen de stad als uitstapje vanuit Fergana en slapen er niet.
• Voor wie — Andizjan is er voor liefhebbers: wie de Baburnama gelezen heeft, wie de vallei helemaal wil uitrijden, of wie doorreist naar Osj in Kirgizië. Kom je voor architectuur, dan bieden Kokand en Margilan meer.
• Kleding — net als elders in de vallei geldt: bedekt en onopvallend, zeker rond het moskeecomplex en op de bazaar.