Geld in Oezbekistan: som, pinnen en kosten

De munteenheid van Oezbekistan is de som (afgekort UZS). Eén euro is in de orde van enkele tienduizenden som waard, dus je loopt hier al snel rond als miljonair. Die koers beweegt en is de afgelopen jaren geleidelijk verder opgelopen, dus kijk vlak voor vertrek even wat je actueel krijgt. Verder is de praktijk overzichtelijk: in de grote steden pin en betaal je met kaart, daarbuiten regel je alles contant.

De som: biljetten en kleingeld

De som bestaat sinds 1994. Tot een aantal jaar geleden was het grootste biljet zo klein dat je voor een hotelnacht een dikke, met elastiek bijeengehouden stapel bankbiljetten neertelde; winkeliers hadden geldtelmachines op de toonbank staan. Dat is verleden tijd. Inmiddels lopen de biljetten op tot 200.000 som, met daaronder coupures van 100.000, 50.000, 20.000, 10.000, 5.000, 2.000 en 1.000 som. Munten zie je nauwelijks; kleine bedragen worden vaak afgerond.

Belangrijk voor je gevoel bij prijzen: houd één simpel omrekengetal in je hoofd, bijvoorbeeld dat 100.000 som ruwweg een bedrag van rond de acht euro is. Reken zelf even na met de dagkoers, want dat cijfer schuift.

Geen zwarte markt meer

Wie oudere reisverhalen leest, komt de zwarte markt tegen: tot 2017 kreeg je op straat een fors hogere koers dan bij de bank, en wisselen was een schimmige bezigheid. Sinds de valutaliberalisering van september 2017 is de officiële koers marktconform en is dat verschil verdwenen. Wissel dus gewoon bij een bank of een officieel loket. Wie je op een bazaar een betere koers aanbiedt, is een oplichter — daar valt niets meer te verdienen.

Pinnen en geldautomaten

In Tasjkent, Samarkand, Boechara en Chiva vind je geldautomaten bij banken, in winkelcentra en in de lobby van grotere hotels. Let op deze punten:

• Visa wordt breder geaccepteerd dan Mastercard — heb je beide, neem ze allebei mee.
• Sommige automaten geven som, andere geven US-dollars; dat staat op het scherm.
• Opnamelimieten per transactie zijn vaak bescheiden, dus je betaalt soms meerdere keren kosten.
• Buiten de toeristische steden — denk aan Moynaq, kleine plaatsen in de Fergana-vallei of een joertkamp in de woestijn — is er soms geen werkende automaat. Haal geld in de stad voordat je vertrekt.

Meld je reis vooraf bij je eigen bank of zet de regio open in je bankapp, anders kan een opname geblokkeerd worden.

Contant meenemen en wisselen

Neem een reserve mee in contante dollars of euro's. Dollars zijn nog altijd het makkelijkst te wisselen, euro's worden in de toeristische steden ook overal aangenomen. Eén regel is hard: de biljetten moeten schoon, glad en ongescheurd zijn, zonder pennenstrepen of plakband. Beschadigde biljetten worden geweigerd of tegen een lagere koers aangenomen. Neem ook wat kleinere coupures mee, handig voor entreegelden en taxi's.

Wisselen kan bij banken (paspoort mee), bij wisselloketten in winkelcentra en op de luchthaven, en meestal ook bij de receptie van je hotel. Hotelkoersen zijn iets minder gunstig, maar het scheelt weinig en het gaat snel. Bewaar het wisselbewijs als je grote bedragen omzet.

Betalen met kaart

Hotels, betere restaurants, souvenirwinkels met een vaste prijslijst en de treinkaartverkoop accepteren in de grote steden doorgaans buitenlandse kaarten. Daarbuiten geldt: contant is koning. Op bazaars, bij chaikhana's, straatstalletjes, gedeelde taxi's en kleine guesthouses betaal je met som.

Verwarrend is dat je overal betaalterminals ziet. Die zijn vaak alleen gekoppeld aan de lokale kaartsystemen Humo en Uzcard, die uitsluitend met een Oezbeekse rekening werken. Een terminal aan de muur betekent dus niet dat jouw kaart wordt geaccepteerd — vraag het altijd even vooraf.

Fooien

• Restaurants — in toeristische zaken is rond de 10 procent gebruikelijk. Kijk eerst op de rekening: veel restaurants rekenen al een servicetoeslag van 10 tot 15 procent.
• Chaikhana's en straateten — afronden naar boven volstaat.
• Taxi's — geen fooi nodig, wel het bedrag afronden.
• Gidsen en chauffeurs — bij een goede dag is een bedrag in de orde van enkele euro's per persoon per dag een net gebaar.

Wat kost een dag?

Ordegroottes per persoon per dag, exclusief vluchten en exclusief grote excursies zoals een meerdaagse tocht naar het Aralmeer:

Reisstijl	Slapen	Totaal per dag
Budget	Hostel of eenvoudig guesthouse	circa 25–40 euro
Midden	Boetiekhotel of goed guesthouse	circa 60–90 euro
Comfort	Viersterrenhotel, privéchauffeur	vanaf circa 130 euro

Deze bedragen zijn richtinggevend en geen actuele prijzen; controleer zelf wat je onderweg werkelijk betaalt.