Boysun

Boysun ligt in de zuidelijke provincie Surxondaryo, ongeveer halverwege tussen Samarkand en Termez, waar de laatste uitlopers van het Hisar-gebergte overgaan in droge heuvels. Het is een streek van leemhuizen, walnotenbomen en steile weggetjes, en het is een van de weinige delen van Oezbekistan waar het toerisme nauwelijks is aangekomen. Wie hierheen gaat, komt voor het dorpsleven en de bergen, niet voor monumenten.

Waarom UNESCO Boysun noemde

In 2001 zette UNESCO de culturele ruimte van Boysun op de lijst van meesterwerken van het immaterieel erfgoed, later opgenomen in de representatieve lijst. De reden: in deze afgelegen vallei bleven rituelen, liederen, geneeswijzen en ambachten bewaard die elders in Centraal-Azië onder Sovjetbestuur verdwenen. Je hoort er nog verhalenzangers, ziet zelfgeweven stoffen en tegen ziekte beschermende amuletten die teruggaan op voor-islamitische gebruiken. Zie ook de pagina over Oezbeekse muziek voor de instrumenten die je hier hoort.

Boysun Bahori

Het lentefestival Boysun Bahori wordt meestal in mei gehouden en trekt groepen uit de hele regio: muziek, worstelwedstrijden, paardenspel, ambachtsdemonstraties en veel eten. Het is geen show voor buitenlanders — je bent er te gast tussen duizenden Oezbeken. De data verschuiven per jaar en worden laat aangekondigd, dus reken er niet blind op.

Wandelen en de Teshiktash-grot

Rond het stadje lopen paden de heuvels in, langs terrassen met graan, boomgaarden en zomerweiden. Er zijn geen gemarkeerde routes; je loopt met een dorpsbewoner of volgt de herderspaden. Een halve dag omhoog brengt je naar uitzichten over de vallei met aan de horizon de bergen van Tadzjikistan. Archeologisch bekend is de Teshiktash-grot, waar in 1938 het skelet van een neanderthalerkind werd gevonden, omringd door steenbokhoorns — een vondst die de discussie over neanderthalerbegrafenissen decennia heeft gevoed. De grot zelf is een lastige tocht en er is ter plaatse weinig te zien; de vondsten liggen in Moskou.

Slapen en praktisch

Overnachten doe je bij families: een kamer met matrassen, gezamenlijke maaltijden en meestal een buitentoilet. Reken op de tegenwaarde van € 15 tot € 25 per persoon inclusief eten. Hotels in westerse zin zijn er niet en restaurants zijn beperkt tot een paar eethuisjes bij de bazaar. Boysun ligt aan de spoorlijn richting Termez, dus je kunt met de trein tot station Boysun reizen; over de weg kom je vanaf Termez in ongeveer drie uur en vanaf Samarkand in vijf tot zes uur. Binnen de streek is een chauffeur vrijwel onmisbaar.

Kleed je bedekt en houd rekening met een conservatievere omgang tussen mannen en vrouwen dan in de grote steden. Vraag toestemming voordat je mensen fotografeert; lees daarvoor ook de pagina over etiquette en omgangsvormen. Gastvrijheid is hier vanzelfsprekend en soms overweldigend: een uitnodiging voor thee eindigt gemakkelijk in een maaltijd.